Як сістэма выдачы медыкаментаў у жаночай калоніі ставіць пад пагрозу здароўе зняволеных? Былая палітвязынка Наталля Дуліна дзеліцца сваім досведам, а лекар і праваабаронца Васіль Завадскі тлумачыць, чаму існуючая практыка — гэта парушэнне правоў чалавека.
«Мы бярэм гэтую жменю і ўсё гэта выпіваем»
Апынуўшыся ў СІЗА, а затым у калоніі, былая дацэнтка кафедры італьянскай мовы МДЛУ Наталля Дуліна сутыкнулася з сістэмай, якая фармальна забяспечвае зняволеных лекамі, але на практыцы зводзіць на нішто ўсе намаганні лечачых урачоў на волі.
Наталля распавядае, што ёй, як чалавеку, які даўно прымае рэцэптурныя прэпараты, удалося атрымаць дазвол на іх перадачу ад сваякоў. Працэдура выглядае адладжанай: зняволеная піша заяву, яе падпісваюць урач, начмед і начальнік калоніі. Пасля гэтага сваякі могуць дасылаць медыцынскія бандэролі, якія паступаюць у медчастку.
Аднак на гэтым этапе пачынаецца самае складанае. Лекі на рукі зняволеным не выдаюць. Двойчы на дзень, паводле строгага раскладу для кожнага атрада, жанчыны павінны прыходзіць у спецыяльны пункт выдачы, дзе фельчар раздае ім прэпараты.
«Разумееце, калі мы прыходзім, мы, натуральна, у іх прысутнасці павінны выпіць лекі, — дзеліцца Наталля. — Лекі, якія мы павінны прымаць строга там — пасля, да, падчас [ежы]. Ну, зразумела, што мы бярэм гэтую жменю і ўсё гэта выпіваем».
Яна з іроніяй дадае: «Тыя лекары, якія выпісалі гэтыя лекі, ведалі б яны, небаракі, як я тут усё гэта прымаю». Такая практыка зводзіць на нішто індывідуальныя прызначэнні і можа не толькі знізіць эфектыўнасць лячэння, але і нашкодзіць здароўю.
Суб’ектыўны фактар: выключэнні, якія пацвярджаюць правіла
Сістэма не з’яўляецца абсалютна рыгіднай. Наталля прыводзіць прыклад, калі ёй пайшлі насустрач. Адзін з прэпаратаў яна павінна была прымаць раніцай, а другі — увечары. Каб не хадзіць у медсанчастку двойчы на дзень, урач дазволіла ёй атрымліваць вячэрнюю дозу раніцай.
«То-бок у маім выпадку гэта было магчыма», — адзначае яна.
Акрамя таго, існуе практыка, калі некаторыя «лёгкія» прэпараты, напрыклад вітаміны, зняволеным могуць па спецыяльным дазволе выдаць на рукі, каб яны мелі іх пры сабе. Аднак гэта хутчэй выключэнні, якія залежаць ад пазіцыі канкрэтнага ўрача або адміністрацыі калоніі.
Каментар эксперта: «Гэта парушэнне правоў чалавека»
Лекар і праваабаронца Васіль Завадскі, які шмат гадоў працаваў у пенітэнцыярнай сістэме, пацвярджае, што забарона на захоўванне лекаў — гэта агульная інструкцыя. Аднак ён катэгарычны ў сваёй ацэнцы: гэтая практыка парушае правы чалавека.
«У законе нідзе не прапісана, што чалавек абмежаваны ў праве мець пры сабе лекі, — тлумачыць Завадскі. — Інструкцыі — гэта падзаконныя нарматыўныя дакументы, і яны павінны адпавядаць дакументам больш высокага ўзроўню, такім як кодэкс або закон».
На думку праваабаронцы, неабходна ўносіць змены ў нарматыўныя акты і дазволіць зняволеным мець пры сабе як мінімум тыя лекі, якія ім прызначаны лечачым урачом, а таксама тыя, што прадаюцца ў аптэках без рэцэпта.
Праблема пагаршаецца «суб’ектывізмам». Васіль Завадскі адзначае, што ў некаторых калоніях, у тым ліку ў жаночых, адміністрацыя часам ідзе насустрач зняволеным, як гэта было ў выпадку Наталлі Дулінай. Але ў іншых установах строгая забарона можа прыводзіць да трагічных наступстваў.
«У некаторых калоніях мы ведаем, што не дазваляюць, і тады ўзнікаюць вельмі сур’ёзныя наступствы, — кажа эксперт. — Я ведаю канкрэтныя прыклады, калі людзі, якія павінны былі прымаць рэгулярныя, пастаянныя лекі, былі пазбаўленыя такой магчымасці. І ў выніку ў чалавека здарыўся інсульт».
Гэтая сітуацыя, паводле слоў Завадскага, патрабуе не прыватных дазволаў, а выразнага нарматыўнага рэгулявання, якое гарантавала б права кожнага чалавека на своечасовае і правільнае лячэнне незалежна ад таго, па які бок кратаў ён знаходзіцца.
Машынны пераклад з рускай мовы.