Для многіх жанчын, якія перажылі зняволенне, вызваленне з турмы не азначае канец пакутаў. Наадварот, яно часта становіцца пачаткам новага, не менш цяжкага этапу. Вольга Вялічка, псіхалагіня праваабарончай арганізацыі «Урачы за праўду і справядлівасць», тлумачыць, чаму для гэтых жанчын турма не заканчваецца нават пасля вызвалення, і як флэшбэкі становяцца іх сталымі спадарожнікамі. І галоўнае — што рабіць жанчынам з ПТСР?
Жыццё пасля турмы — не заўсёды свабода
«Турма не скончылася нават пасля вызвалення» — гэтыя словы псіхалагіні Вольгі Вялічкі разумеюць толькі тыя, хто прайшоў праз беларусскія турмы. Жанчыны, якія выходзяць на волю пасля зняволення, забіраюць з сабой раны, якія не відаць звонку:
«Усе жанчыны, якія вызваляюцца, выходзяць з абсалютна жахлівым уражаннем ад таго, у якім сёння стане знаходзіцца наша турэмная сістэма», — кажа Вольга Вялічка.
Яна падкрэслівае, што ключавы момант, які вяртае жанчын у стан «несвабоды», — гэта непрыманне віны і пакарання, праз якія ім давялося прайсці. Гэта можа прынесці часовае палягчэнне, але ў доўгатэрміновай перспектыве моцна ўплывае на эмацыйны стан пасля вызвалення. Незалежна ад тэрміну зняволення — ці гэта чатыры месяцы, ці некалькі гадоў — ва ўсіх жанчын, якія прайшлі праз турэмную сістэму, застаюцца глыбокія траўмы.
У чым небяспека ПТСР
Сярод усіх сімптомаў ПТСР флэшбэкі з’яўляюцца найбольш устойлівымі і найменш успрымальнымі да класічнай псіхатэрапіі. Вольга тлумачыць, што ў адрозненне ад трывожнага або дэпрэсіўнага стану, флэшбэкі — гэта адметная рыса ПТСР. Флэшбэкі характэрныя не толькі для палітзняволеных, але і для ўсіх беларусаў, якія былі ўцягнутыя ў падзеі 2020 года.
Важна адрозніваць посттраўматычны стрэс і посттраўматычнае стрэсавае засмучэнне (ПТСР). Посттраўматычны стрэс доўжыцца да месяца і не нясе сур’ёзных наступстваў для якасці жыцця чалавека. Аднак пры ПТСР нервовая сістэма і псіхіка чалавека не здольныя «адключыць» траўмуючыя думкі, нягледзячы на ўсе яго намаганні.
«Гэтыя флэшбэкі вяртаюцца, і да гэтага далучаецца рэакцыя цела», — адзначае Вольга Вялічка.
Што рабіць пры ПТСР
ПТСР — адзін з самых складаных станаў, з якімі сутыкаюцца псіхолагі ў клінічнай практыцы. Вольга Вялічка падкрэслівае, што для эфектыўнай карэкцыі гэтага стану неабходны комплексны падыход, які ўключае як медыкаментознае, так і псіхатэрапеўтычнае лячэнне. Важна разумець, што гэты стан патрабуе прафесійнай дапамогі, і не трэба саромецца звяртацца па яе.
Машынны пераклад з рускай мовы.